نويسنده در اين قسمت از سلسله مقالات خود، به بررسى عقل گرايى در انديشه سياسى آية‌اللّه‌ نائينى پرداخته است. او پس از مقدمه‌اى در تأثيرپذيرى انديشه‌هاى فقهى برخى از فقيهان و روشنفكران دينى در سده اخير از عقلانيت مدرن و نمود آشكار آن در آراى فقيهان مشروطه خواه در عصر انقلاب مشروطه ايران، بر اين نكته تأكيد مى‌ورزد كه بيشتر فقيهان مشروطه طلب در آن دوران، درك روشن و دقيقى از مشروطه غربى نداشتند و همين موجب يكسان انگارى ميان اسلام و غرب نزد آنان در حوزه انديشه سياسى مى‌گرديد. وى سپس به بررسى كتاب تنبيه الامة اثر نائينى پرداخته و آشكار ساخته است كه نائينى نيز بدون آگاهى همه جانبه از مشروطه غربى، كوشيده است كه آن را بر اسلام منطبق سازد و در اين راه با تكيه بر دريافت خود از مشروطيت به فهمى نو از شريعت دست يافته است.

كليد واژگان: آية‌اللّه‌ محمدحسين نائينى، تنبيه الامّه، مشروطيت، آزادى، مساوات، شورا، مجلس شورا، تفكيك قوا، دولت حداقلى، قلمرو شريعت، حقوق عرفى، توقيفيت عقود.